از آثار بسيار زيباى معمارى دوره اموى است : 1 . قبة الصخرة : اين بنا تجلى زيبايى هنر معمارى در دوره امويان است كه در سال 71 هجرى « 1 » و به روايتى سال 68 هجرى « 2 » در بيت‌المقدس به اتمام رسيد . نزديكى اين صخره به مسجدالأقصى « 3 » محل معراج پيامبراكرم صلى الله عليه و آله بر اهميت و جايگاه آن افزود . اين بناى باشكوه كه در عهد عبدالملك بن مروان خليفه اموى ساخته شد ، « 4 » تلفيقى شگرف و پرمايه از هنر اسلامى - رومى - قبطى است . گنبد مركزى بلند ( 20 متر قطر ، 25 متر ارتفاع ) و دو جداره چوبى و مطلّاى اين بنا با پنجره‌هاى عالى و دوازده ستون مرمرى با سرستون‌هاى كهن به همراه سقف شيبدار هشت ضلعى ، عمارتى زيبا را درانداخته كه در نوع خود بىنظير است . تزئين اين عمارت نيز بسيار غنى و پرمايه است . با وجود تعميرات متعددى كه اين بنا داشته ، هرگز ظاهر آن تغييرى جدى نپذيرفته است . مهم‌ترين ويژگى قبةالصخرة ، پيروى از شيوه‌هاى تلفيقى معمارى و كاربرد تزئينات آن است ؛ « 5 » چنان كه معمارى آن متأثر از هنر بيزانس ، نقش‌مايه‌ها و كتيبه‌هاى منقش به آيات قرآن كريم متأثر از ايدئولوژى اسلامى و نيز موزائيك‌كارى با تركيب هنرى با نقش‌مايه‌هاى ايرانى ، جملگى گواه اثرپذيرى هنر امويان از ساير سرزمين‌هاى اسلامى است . 2 . مسجد جامع دمشق : اين مسجد يكى از بناهاى تمام‌عيار اسلامى است كه زير نظر و با همكارى هنرمندان ايرانى ، هندى ، رومى و مصرى ساخته شد . زيبايىهاى اين مسجد بسيار شگفت‌انگيز و درخور تحسين است . گنبد ، محراب و منبر آن با تزئينات بديع و آرايه‌هاى شگرف يكى از بهترين مظاهر هنر اسلامى - رومى را ترسيم كرده است . عظمت و شكوه تاريخى بناى اين مسجد تا به امروز پابرجاست . ويژگىهاى مسجد جامع اموى از اين قرار است : يك . دارا بودن مقصوره ، يعنى محوطه‌اى خاص در وسط ديوار رو به قبله كه براى عبادتگاه

--> ( 1 ) . ريچارد اتينگهاوزن و اولگ گرابار ، هنر و معمارى اسلامى ، ترجمه يعقوب آژند ، ص 20 . ( 2 ) . تالبوت رايس ، هنر اسلامى ، ترجمه ماه ملك بهار ، ص 1 . ( 3 ) . الاسراء ( 17 ) : 1 . ( 4 ) . مقدسى ، احسن التقاسيم فى معرفة الاقاليم ، ص 145 ؛ ابن فقيه همدانى ، مختصر البلدان ، ص 97 . ( 5 ) . ريچارد اتينگهاوزن و اولگ گرابار ، هنر و معمارى اسلامى ، ترجمه يعقوب آژند ، ص 25 - 23 .